Ostale knjige

Osim mojih knjiga vezanih za tematiku astronomije (Naš svemir i Alhemičari univerzuma), u proteklom periodu napisao sam još nekoliko knjiga različite tematike, od čega dva univerzitetska udžbenika. Dole je dat opis knjiga, a za više detalja se javiti na mail: acatovic@gmail.com.

O knjizi: Unierzitetski udžbenik za studente na Mašinskom fakultetu u Sarajevu. U prvom poglavlju knjige dat je sažet opis historijskog razvoja municije i oružja. U drugom dijelu ovog poglavlja dat je opis historijskog razvoja terminalno-balističkih parametara projektila. U drugom poglavlju knjige dat je opis najznačajnijih tipova projektila i njihovih glavnih komponenti. Poseban osvrt dat je na materijale eksplozivnog punjenja i tijela projektila. Treće poglavlje obrađuje mehanizam prirodne fragmentacije, pri čemu su date i osnove naponskog stanja prilikom širenja tijela nakon detonacije. Fraktura tijela HE projektila je veoma složen fenomen i ovdje su date osnove. U četvrtom poglavlju dat je prikaz detonacionih parametara eksploziva i dejstva udarnog talasa na čovjeka i strukturalne objekte. Iako je kod većine HE projektila, u odnosu na fragmentacione efekte, praktično zanemarivo dejstvo udarnog talas nakon eksplozije, neki tipovi HE municije (npr. avionske bombe) imaju značajno dejstvo natpritiskom udarnog talasa, a posebno su ranjive građevinske strukture. Peto poglavlje obrađuje masenu distribuciju fragmenata, metode pomoću kojih se predviđa broj i masa fragmenata nakon eksplozije. Naglasak je dat na metode Motta i Helda koji se najčešće spominju u svjetskoj literaturi iz ove oblasti. U šestom poglavlju opisani su modeli za predviđanje početne brzine fragmenata nakon detonacije i Taylorovog ugla (ugao između vektora početne brzine fragmenata i vektora normale na vanjsku trasu tijela projektila). Početna brzina fragmenata je jedan od najvažnijih parametara terminalne balistike HE projektila. U sedmom poglavlju dat je prikaz osnovnih parametara aerodinamike i mehanike leta fragmenata. Ovo poglavlje je relativno malo istraženo, a važno je sa stajališta procjene elemenata putanje realnih fragmenata nepravilnog oblika tokom leta kroz atmosferu. U ovom poglavlju opisane su ukratko i metode numeričke simulacije koje se mogu primjeniti na fragment nepravilnog oblika (za proračun aerodinamičkih sila i momenata, koeficijenata otpora i uzgona, analiza polja pritiska, brzine, udarnih talasa i strujnica oko fragmenta itd). Osmo poglavlje bavi se metodama za procjenu prostorne distribucije fragmenata. Opisane su tehnike za procjenu vjerovatnoće onesposobljavanja, koeficijenta efikasnosti, gustine fragmenata, radijusa efikasnog dejstva, kao i smrtonosne zone HE projektila. Deveto poglavlje obrađuje balistiku rana nakon dejstva fragmenata HE projektila. Ova oblast usko je vezana i za vojnu medicinu (koja se, naravno, izučava posebno na medicinskim fakultetima). U poglavlju je dat i prikaz sredstava (prsluci i kacige) za odbranu čovjeka od efekata fragmenata. Deseto poglavlje bavi se prodiranjem fragmenata kroz tanke, tvrde mete. Poznato je da se fragmenti mogu koristiti i protiv letjelica, balističkih projektila, lakih fortifikacijskih objekata, te lako-zaštićenih objekata. U jedanaestom, zadnjem poglavlju dat je prikaz eksperimentalnih metoda koje se koriste za istraživanje prirodne fragmentacije projektila. Opisane su fragmentacijske arene i jame, i date su naznake koje metode se koriste u drugim zemljama, te koji su moderni trendovi. Tematika opisana u knjizi je dosta široka i relativno kompleksna. Nadam se da će udžbenik poslužiti studentima na njihovom naučnom putu i daljem stručnom usavršavanju. Knjiga je posvećena mom djedu koji je preživio patnje nacističkog logora Mauthausen-Gusen.

O knjizi: Univerzitetski udžbenik “Protiv-oklopni projektili” namjenjen je prvenstveno studentima smjera Odbrambene tehnologije, pri Mašinskom fakultetu u Sarajevu. Municija koja se koristi protiv oklopnih vozila bazira se, osim na principu dejstva kumulativnog mlaza na oklop (prije čega prethodi urušavanje lijevka eksplozivnim punjenjem), i na dejstvu penetratora velike brzine svojom kinetičkom energijom. Osim toga, u ovaj tip municije spadaju i eksplozivno-formirani projektili (podvrsta kumulativnih projektila sa većim uglom lijevka i/ili drugačijim oblikom lijevka) koji su kratko opisani u knjizi, kao i projektili bazirani na dejstvu kontaktne detonacije (ovi projektili se praktično danas više ne koriste kao protiv-oklopni već prvenstveno za rušenje objekata). U prvom poglavlju dat je sažet opis historijskog razvoja protiv-oklopnih kumulativnih i kinetičkih projektila. U drugom poglavlju knjige navedene su najčešće vrste oklopa koji se koriste na tenkovima, sa naglaskom na moderne trendove (kompozitni, ekplozivno-reaktivni oklop, sistem aktivne zaštite i sl.). Treće poglavlje bavi se fizikalnim modelima za procjenu parametara prilikom formiranja kumulativnog mlaza. Obrađeni su stacionarni model Birkhoffa i Defournaux-a, kao i nestacionarni PER model, a navedene su i generalizovane formule koje se spominju u literaturi. U ovom poglavlju je dat i kratak prikaz modela prekida kumulativnog mlaza, a dat je i osvrt na specifičnosti eksplozivom formiranih projektila. U četvrtom poglavlju dat je prikaz modela za procjenu probojnosti kumulativnih projektila. Navedene su formulacije Birhoffa, Evansa, kao i modeli peneracije kumulativnog mlaza promjenljive brzine (Alison, DiPersio). U petom poglavlju opisani su najvažniji parametri kumulativnih projektila: kumulativni lijevak, eksplozivno punjenje, detonator, upaljač, standoff udaljenost, tijelo projektila, rotacija projektila. Dat je osvrt i na tehnologije proizvodnje kumulativnih projektila, koristeći konkretan primjer dva američka kumulativna projektila, kalibra 105mm i 120mm. U šestom poglavlju opisani su parametri projektila sa kinetičkom energijom. Dat je prikaz glavnih komponenti, i opisani su glavni tipovi penetratora koji se koriste u modernoj APFSDS municiji. Takođe, dat je prikaz analitičkog pristupa procjene potrebne dužine sabota kod spomenutih projektila. Navedene su i specifičnosti proizvodnje komponenti APFSDS projektila. Na kraju poglavlja dat je pregled najčešće korištene APFSDS municije koja se koristi u svijetu. U sedmom poglavlju dat je prikaz modela za procjenu probojnosti projektila sa kinetičkom energijom. Navedene su specifičnosti procesa penetracije kroz tvrde mete i ukazano je na kompleksnost problematike. Opisani su modeli tečnog mlaza, Allen – Rogers model probojnosti, Alekseevskii – Tate model probojnosti i Odermattov model penetracije kinetičkih projektila. Osmo poglavlje bavi se metodama testiranja protiv-tenkovskih projektila. Navedene su, u skladu sa dostupnom literaturom, metode koje su se koristile u bivšoj Jugoslaviji, kao i neke specifične metode koje se koriste u zapadnim zemljama. U dodatku su date metode numeričke simulacije koje se koriste u terminalnoj balistici. Ukazano je na kompleksnost i navedene su glavne jednačine koje se koriste: jednačine održanja (izrazi za očuvanje mase, količine kretanja, momenta količine kretanja i energije, i Rankin – Hugoniotove jednačine), jednačine stanja (fizikalni model ponašanja materijala pri opterećenju za date početne uvjete), i konstitutivne jednačine (veza između naprezanja i deformacija za materijal u uslovima elastičnih i plastičnih deformacija; očvršćavanje; modeli čvrstoće materijala; modeli sloma materijala). Dat je kratak opis glavnih numeričkih tehnika (metoda konačnih razlika i konačnih elemenata), kao i karakteristike postojećih hidrokodova. U drugom dodatku je ukratko opisan razvoj tenka kroz historiju, i dat je osvrt na tipove i glavne komponente tenka. Opisan je detaljnije američki tenk Abrams, kao primjer modernog borbenog tenka čiji razvoj uglavnom prate i druge zemlje. Takođe su u dodacima date osnovne karakteristike modernih AFPSDS i HEAT (vođenih i nevođenih) projektila. Fenomenologija opisana u knjizi je relativno kompleksna, budući da se radi o procesima koji uključuju pritiske reda i do 200 GPa, velike brzine deformacija i udarne brzine reda i do 10 km/s. Nadam se da će studentima donekle olakšati prelaz iz područja elastičnosti koji se obrađuje na dodiplomskom studiju (koje uglavnom nije primjenljivo na fiziku udara velikim brzinama) ka području nelinearne mehanike kontinuuma. Knjiga je posvećena mojim učiteljima.

O knjizi: Jednu od najboljih definicija aforizma dao je Valtazar Alamos de Borijentes (XVI) vijek, španski pravnik i političar: “Aforizam je sažeto upustvo za društvenu bolest”. Dakle, što je društvenih bolesti više, to je pogodnije tlo za razvijanje aforizma. A kakvo je stanje sa društvenim bolestima kod nas, zaključite sami. Aforizam je pokušaj, ni istočni ni zapadni, ni sjeverni ni južni, ni kapitalistički ni socijalistički, da se u svijetu uspostavi jedinstvo mudrosti, jer je jedinstvo gluposti već uspostavljeno. Aforizam može da se tumači i ovako i onako. Naročito onako. Zbirka aforizama “Um caruje, vlada pare valja” je skup 3500 odabranih aforizama, i predstavlja logičan nastavak prve četiri nelogične zbirke aforizama koje su doživjele svjetsku slavu. Kažu da je aforizam dribling duha na malom prostoru. Vođen tom idejom, dugo vremena sakupljao sam najbolje aforizme, pisao, pronalazio ih u raznim knjigama, podrumima, na internetu, planini, pijaci, a ideja da ih pretočim u zbirku aforizama nastala je spontano, nakon nekoliko godina dubokog razmišljanja o tome. U ovim aforizmima svako će naći nešto za sebe. Jer, kako jedan od njih kaže, pametan uči dok je živ, a budala sve zna već od rođenja. Knjiga, koja sadrži 330 strana, posvećena je mojoj sestri.

O knjizi: Knjiga BH Šerpe – Digitally yours, nastala je nakon tri godine pisanja tekstova na istoimenoj web stranici, od novembra 2006 do novembra 2009. Nakon napisanih preko 80 tekstova, zaključili smo da je došlo vrijeme da se povučemo iz javnosti i ostavimo naše tekstove budućim generacijama. Vrijeme će prosuditi da li smo bili normalni. Abdulah Sidran je jednom rekao: “Ozbiljan čovjek sebe ne smije shvatati previše ozbiljno!”. Shvativši našu zbilju neozbiljno, ideja za ovakav projekat nastala je spontano, nakon dugo dugo razmišljanja, jednog toplog ljeta kada smo s gostima iz dijaspore obilazili prirodne ljepote Bosne. Shvatili smo da naša zemlja ljudima koji dođu pruža mnogo više od Centrala, Boema, Hacijende, Cige, Esmeralde. Iako mi, kao svojevrsni čobani, nemamo ništa protiv toga da se čovjek nekad opusti u štali, smatramo da ima i boljih načina da se potroše te 3 marke. Osnivači kluba BH Šerpi su Sarajlije, po opredjeljenju planinari – Šerpe, a po nacionalnosti agnostici. Osnivači smo Poderalizma, neo-egzistencijalstičkog pravca humora, nastalog još dok smo bili srednjoškolci, u osnovnoj školi. Zahvalni smo dugogodišnjim naporima Freuda, Schopenhauera i Nietschea na ustupljenom psiho-analitičkom materijalu koji će nam biti naročito od koristi u potrazi za vlastitim Ja, kao i za izgubljenim libidom. Montesquieu reče da je čovjek koji piše budala koja se ne zadovoljava samo time što je dosadan onima sa kojima živi, već inisistira na tome da bude dosadan i budućim generacijama. Tako je i sa nama. Ali ko zna, možda naše basne budu jednog dana obavezna lektira. Vjerovatno ne zaslužujemo priznanja koja nam ljudi dodjeljuju, ali imamo i artritis koji takođe na zaslužujemo. Sudbina je htjela da nas neki od autora u ovoj knjizi napuste prerano. Knjiga, koja sadrži 315 strana, posvećena je mom prijatelju Ilfanu Hatiboviću (1956 – 2013), koji je na internetskim bespućima bio poznat i kao Pipi Duga Devetka. Još se sjećam kako mi je neposredno pred smrt na fakultet donio Geigerov brojač, ne znajući šta će s njim.

O knjizi: Zbirka pjesama, nastala u teškom periodu nakon prerane i tragične smrti mog najboljeg prijatelja Edina Prljače (1980 – 2011).

O knjizi: Knjiga na svojih 415 strana govori o različitim poremećajima u govoru, pri čemu je obrađen veliki broj tema i istražena kompleksnost ljudskog aparata i mozga. Knjigu posvećujem svim ljudima koji se kroz život bore sa poremećajima govornog sistema; samo oni znaju kroz šta prolaze.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s