Magline

Maglina, maglica ili nebula (lat. nebula = magla) je interstelarni oblak sastavljen od prašine i plinova. Općenito se naziv maglina koristi za bilo koja difuzna nebeska tijela velikih dimenzija, što uključuje galaksije izvan Mliječnog puta (kao npr. Andromeda Nebula umjesto maglina “Andromeda”).

Magline se svrstavaju u sljedeće klase prema njihovom sjaju:

HII oblasti su mjesta gdje se rađaju zvijezde. Formiraju se kad se veoma difuzni molekularni oblaci počnu sažimati pod utjecajem vlastite gravitacije usljed eksplozije obližnje supernove. Oblak se sažima i dijeli, ponekad formirajući na stotine novih zvijezda. Novonastale zvijezde joniziraju okolni plin i proizvode emisijsku maglinu.

Ostale magline formiraju se iz ugašenih zvijezda. Zvijezda koja se podvrgava transformaciji u bijelog patuljka otpuhuje svoj vanjski sloj i formira planetarnu maglinuNove i supernove također mogu kreirati magline poznate kao ostaci nove i ostaci supernove.

Maglina “Slonova surla” (IC 1396A, vdB 142)

Image94 - Copy-5 - zadnja-manja-2.jpg

 
Tehnički detalji:
Datum: 22/23.08.2018.
Lokacija: Opservatorija L20 (MPC kod) – Sarajevo
Atmosfera: T=15-20C, p=950-970 mbar, vlažnost 55-60%
Optika: Skywatcher 120mm apohromat @ primarni fokus (f=900mm), Korektor polja – fokalni reducer 0,85x
Filteri: uskopojasni Baader H-alpha 7nm i O III 8.5nm, TE filter kotač
Montaža: Sky-Watcher EQ6 Equatorial GoTo
Vođenje: ALCCD5 color (QHY 5-IIL)
Kamera: ATIK 8 Megapixel b/w CCD – hlađena (senzor: Kodak KAF 8300)
Ekspozicije: 4x30min (2h) Ha, 5x30min (2,5h) OIII (Džan Jašarević)
Tehnika: snimanje uskopojasnim filterima i mapiranje bojama (tzv. bi-colour mapping)
Kalibracija i registracija snimaka: Pixinsight i Nebulosity
Procesiranje (i tekst): Pixinsight, Photoshop, Lightroom (Alan Ćatović)
 
 
Više o maglini:
Maglina “Slonova surla” je zvjezdano porodilište, koncentracija međuzvjezdanog plina i prašine unutar mnogo većeg joniziranog gasovitog područja (IC 1396). Nalazi se u pravcu sazviježđa Cefej (Kefej), a udaljena je oko 2400 svjetlosnih godina od nas. Duga je oko 20 svjetlosnih godina. Maglina, snimljena u vidljivom dijelu spektra, izgledom podsjeća na surlu slona (masivna tamna područja oko kojih je svjetlija zona).Svijetli obod magline je površina gustog oblaka kojeg osvjetljava i jonizira svijetlost sa masivne zvijezde (HD 206267) koja se nalazi istočno od magline. Cijelu IC-1396 regiju jonizira upravo ova masivna zvijezda (osim gustih globula koje su“zaštićene” od jakog UV zračenja koje proizvodi ova zvijezda).
Smatra se da je maglina “Slonova surla” mjesto formiranja zvijezda koje sadrži nekoliko vrlo mladih (starih manje od 100 000 godina) zvijezda koje su otkrivene na infracrvenim snimcima 2003. godine. Dvije starije (ali još uvijek mlade – nekoliko miliona godina stare) zvijezde su prisutne u malom kružnoj šupljini u vrhu tamne globule. Vjetrovi tih mladih zvijezda možda su ispraznili (“izdubili”) ovu šupljinu.

Zajedničko djelovanje svjetlosti sa masivne zvijezde koja jonizira i komprimira obod oblaka, i vjetra sa mladih zvijezda koje pomjeraju gas iz središta globule prema vani, dovodi do velike kompresije u maglini “Slonova surla”. Ovaj pritisak pokrenuo je upravo proces stvaranja novih zvijezda (tekuća generacija protozvijezda), a možda i novog života.

“Istočni veo”

integration_ABE_DBE-zadnja-manja

Optički sistem: Apohromat Skywatcher 120mm/900mm, FR FF 0,85x
Kamera i filteri: Canon 1100D modificiran, CLS CCD filter
Montaža i vođenje: NEQ6 motorno praćenje, vođen kroz tražioc teleskopa sa ALCCD5 (QHY-5II) kamerom koristeći PHD autoguiding software
Metoda snimanja: Primarni fokus (Dzan Jasarevic)
Ekspozicije: 40x4min ISO 1600, 8x4min dark frejmova (ISO 1600), 8 flat frejmova (1s, ISO 1600), 8 bias frejmova (1/4000S, ISO 1600)
Software: Pixinsight, Photoshop (Alan Catovic)
Lokacija: Sarajevo (Stup), 24/25.08.2017.

O maglini:
Maglina “Istočni veo” (eng. Eastern Veil nebula), poznata i kao Caldwell 33 ili maglina “Mreža”, je oblast vrućeg i jonizovanog gasa i prašine u pravcu sazviježđa Labud. Udaljena je oko 1400-1500 svjetlosnih godina od nas. “Istočni Veo” zatvara na nebu ugao oko jednog stepena, što na procijenjenoj udaljenosti od 1500 svjetlosnih godina odgovara dužini magline od oko 30 svjetlosnih godina.
Dio je “Labudove petlje” (Cygnus Loop)– ostataka supernove (eksplozije masivne zvijezde) prečnika oko 3° na nebu (širine skoro 6 mjesečevih prečnika) koja je eksplodirala približno prije 5000-10000 godina. Radio, infracrveni i rendgenski snimci otkivaju cijelu petlju. Kada se pojavila na nebu ova supernova je vjerovatno bila svjetlija od mladog Mjeseca i mogla se vidjeti na nebu nekoliko sedmica.
Izmjerena brzina širenja “Labudove petlje” je oko 100 m/s. Udarni val supernove još se širi i udara u okolni gas koji se zagrijava i emituje zračenje. Tako će biti još nekih 30-tak hiljada godina kada širenje udarnih valova ne bi trebalo više imati značajan uticaj na prosječno kretanje čestica u međuzvjezdanom prostoru. Prema podacima do kojih se došlo uz pomoć teleskopa Hubble, u ovom oblaku se nalazi najviše hidrogena, kiseonika i sumpora. Izbačen u kataklizmičkoj eksploziji Supernove, međuzvjezdani udarni talas plovi kroz svemir, “metući” sve pred sobom i pobuđujući okolni međuzvjezdani materijal. Filamenti koji se mogu vidjeti su crvene boje (jonizovani hidrogen) i plavo-zelene boje (jonizovani kiseonik).
Vidljivi dio “Labudove petlje” poznat je kao maglina “Veo” koju čine:
– istočni dio (NGC 6992, 6995 i IC1340)
– sjeverni dio (Pickeringov trokut, NGC 6979)
– zapadni dio (Vještičina metla, NGC 6960)

M42, widefield (330mm)

integration_abe-manja-1

Oprema: EQ3 tronožac, Star adventurer, TS apo 330/50mm sa spuzvom do objektiva radi smanjenja vlage, Canon 1100D (IC mod by A. Ćatović), zeleni laser na dslr sa adapterom radi manuelnog ciljanja mete i intervalometer za automatsko okidanje. Napravio sam 100 snimaka, 60s eksp., ISO 1600, custom WB, RAW, f6.6. Nisam radio kalibracijske frejmove. Snimke sam početno stakirao i obradio u Pixinsight-u, a završne dorade izvršio u Photoshop-u.

Orion widefield (50mm)

6b7f7664670f807eac95d2263af97119.1824x0_q100_watermark.jpg

Lokacija snimanja: Sarajevo, Dejčići
Oprema: EQ3, SW Star Adventurer, Canon 1100D mod, Canon 16-35mm f2.8
Ekspozicija: 52x2min
Obrada: Pixinsight, Photoshop

Na ovoj slici ugaonih dimenzija 35×24 stepena nalazi se oko 70 000 zvijezda (prebrojao program Registar). A uveče kad gledamo sazviježđe Orion, ne vidimo ih više od 30-tak…

Inače u našoj galaksiji nalazi se između 100 i 400 milijardi zvijezda!

M42

integration_ABE-manjaSnimak M42 sa obradom u Pixinsight programu

Orion maglina (Messier 42, M42 ili NGC 1976). To je difuzna maglina koja se nalazi južno u sazviježđu Orion. Jedna je od najsvjetlijih maglina, i vidljiva je golim okom. Nalazi se na udaljenosti od oko 1350 svjetlosnih godina i najbliži nam je region formiranja zvijezda. Procjenuje se da joj je prečnik oko 24 svjetlosne godine, a masa joj je veća od mase Sunca oko 2000 puta.

Snimak je napravljen u rejonu Dejčića, na planini Bjelašnici, 19. 12. 2014. Postupak pripreme snimanja sastojao se od nivelacije postolja, te grubog i finog usjeveravanja na NEQ 6 postolju uz pomoć okulara sa osvjetljenom končanicom i dopunskog teleskopa (tragača) manjeg uvećanja. Za snimanje je korišten dslr Canon 500d koji je bio kontrolisan softverski sa Samsung tableta. Između dslr aparata i teleskopa fokusa 900mm (f/7.5) nalazio se flat-field flattener 0.85x koji omogućava više upadnog svjetla i daje šire vidno polje.

Snimanje se sastojalo iz desetak snimaka različite ekspozicije (30“, 1 min, 2 min, 3 min, 4 min) sa sličnim ISO vrijednostima i RAW formatu, uz snimanje tzv. tamnih snimaka radi kalibracije slika i uklanjanja šuma na fotografijama. Slike su kalibrirane, normalizirane i stakirane u softveru Nebulosity. Konačna obrada (levels, curves, saturation, unasharp mask i noise filter) urađena je u programu Photoshop.

Maglina Rozeta

integration_ABE2-2-mala.jpg

Lokacija snimanja: Sarajevo
Oprema: SW APO 120mm/900mm, NEQ6, Canon 350D mod, FR FF 0,85x
Vođenje: QHY-5IIL, PHD
Ekspozicija: ukupno 30min, ISO 800

Obrada: Pixinsight, Lightroom, Photoshop

Maglina “Rozeta” (Caldwell 49) je zanimljiva emisijska maglina u sazviježđu Jednorog, nebesko porodilište sa preko 2500 mladih zvijezda. Inače, rozeta je arhitektonski element dekoracije u obliku ružinog cvijeta sa stiliziranim laticama koji se primjenjuje od romanike i najčešće se koristi kao ukrasni prozor na vjerskim objektima i dvoranama.

Maglina “Rozeta” je veliki, približno sferični, HII region koji se nalazi u blizini jednog kraja velikog molekularnog oblaka u regiji sazvijezđa Jednorog, u Mliječnom putu. Otvoreni skup zvijezda NGC 2244 (Caldwell 50) je blisko povezan sa maglinom jer su se zvijezde ovog skupa formirale upravo iz materije unutar magline. Skup zvijezda i maglina su od nas udaljeni oko 5000 svj. godina i prečnika je oko 130 svjetlosnih godina. Radijacija ovih mladih zvijezda pobuđuje atome u maglini koji se jonizuju i potom emituju radijaciju uslijed čega maglina poprima karakterističnu crvenkastu boju. Masa magline se procjenjuje na oko 10000 solarnih masa.

U ovom rodilištu zvijezda, nalaze se i masivne zvijezde O tipa – HD 46223 i HD 46150 – koje su uglavnom odgovorne za jonizaciju okolnog gasa.

Difuzno rendgensko zračenje je primjetno među zvjezdama unutar magline, što se pripisuje super-vrućoj plazmi temperature u rasponu od 1 do 10 miliona K.  Ove temperature su znatno veće od  plazme (temperature 10000K) koja se nalazi u HII regijama, što se može pripisati vrućim zvjezdanim vjetrovima sa masivnih zvijezda O-tipa.

Crvenkastu boju magline ne možete vidjeti očima tokom posmatranja već je potrebno koristiti astrofotografske tehnike (duže ekspozicije).

Maglinu Rozeta čini nekoliko objekata Novog općeg kataloga:

  1. NGC 2237, emisijska maglina
  2. NGC 2238, emisijska maglina
  3. NGC 2239, emisijska maglina
  4. NGC 2244, otvoreni skup
  5. NGC 2246, emisijska maglina

Maglina “Kukuljica” (IC 5146, Collinder 470, Caldwell 19, Sh 2-125)

integration_ABE

Optički sistem: Apohromat Skywatcher 120mm/900mm, FR FF 0,85x
Kamera i filteri: Canon 1100D modificiran, CLS CCD filter
Montaža i vođenje: NEQ6 motorno praćenje, vođen kroz tražioc teleskopa sa ALCCD5 (QHY-5II) kamerom koristeći PHD autoguiding software
Metoda snimanja: Primarni fokus (Džan Jašarević)
Ekspozicije: 22x4min ISO 1600, 8x4min dark frejmova (ISO 1600), 8 flat frejmova (1s, ISO 1600), 8 bias frejmova (1/4000S, ISO 1600)
Software: Pixinsight, Photoshop (Alan Ćatović)
Lokacija: Sarajevo (Stup), 25/26. 08. 2017.

O maglini:
Maglina “Kukuljica” (eng. Cocoon nebula) je, kao i ostala porodilišta zvijezda, refleksiona, emisiona i apsorpciona maglina, a u njoj se nalazi otvoreni mladi zvjezdani skup (IC 5146, Collinder 470). Maglina se nalazi u pravcu sazviježđa Labud. Prvo otkriće je napravio Charles Joseph Etienne Wolf 28. jula 1894. godine.
Maglina “Kukuljica” plovi kao neko ostrvo kroz more tamnih “oblaka”. Nalazi se blizu zvijezde Pi Cygni, otvorenog zvjezdanog skupa NGC 7209 u sazviježđu Gušter (Lacerta), i svjetlog otvoreng skupa M39. Nalazi se na udaljenosti oko 3000-4000 svjetlosnih godina i centralna zvijezda koja stvara maglinu je formirana prije oko 100 000 godina. Velika centralna zvijezda je u maglini napravila rupu i odgovorna je za pobuđivanje okolnog hidrogena.
Maglina ima ugaonu širinu od oko 12 lučnih minuta, što znači da ima dimenzije oko 15 svj. godina. Prividna magnituda joj je 7,2.
Tamna maglina Barnard 168 (B168) je sastavni dio magline. Ona formira tamni traku koja okužuje maglinu i zvjezdani skup i nalazi se zapadno od magline kao njen svojevrsni trag u prostoru. U ovom kadru vidi se samo manji (istočni) dio magline Barnard 168.

Maglina “Meduza”

Ha.jpg

  • Optički sistem: Apohromat Skywatcher 120mm/900mm, FR FF 0,85x
  • Kamera i filteri: CCD Atik 383L+, Baader Ha uskopojasni filter (7nm)
  • Montaža i vođenje: NEQ6 motorno praćenje, vođen kroz tražioc teleskopa sa ALCCD5 (QHY-5II) kamerom koristeći OpenPHD2 autoguiding software
  • Metoda snimanja: Primarni fokus
  • Ekspozicije: 6x1200s Ha (ukupno vrijeme ekspozicije 2h) + dark, flat i bias frejmovi
  • Software: Pixinsight, Photoshop
  • Lokacija: Sarajevo (Stup), 7/8.4.2018.

IC 443 (maglina Meduza, Sharpless 248) je ostatak galaktičke supernove (eng. Supernova remnant – SNR) u sazviježđu Blizanci (kod „nogu“ nebeskih Blizanaca). Oblik Meduze samo je ustvari dio magline IC 443. Na nebu se nalazi u blizini zvijezde Eta Geminorum (Eta Blizanaca). Ovi ostaci su udaljeni oko 5000 svjetlosnih godina od Zemlje. IC 443 je „rođak“ magline Rak (M1).

IC 443 su ostaci supernove, zvijezde koja je eksplodirala prije 3000 – 30000 godina. Isti događaj vjerojatno je stvorio neutronsku zvijezdu CXOU J061705.3+222127 (pulsar velike brzine rotacije), kolapsirani ostatak zvjezdane jezgre. Naime, kada masivna zvijezda ostane bez termonuklearnog goriva, ona implodira, formirajući zvjezdanu jezgru velike gustine nazvanu neutronska zvijezda. Vanjski slojevi zvijezde kolapsiraju prema neutronskoj zvijezdi a onda se odbiju i nastaje gigantska eksplozija (supernova). Nastala rotirajuća neutronska zvijezda koja proizvodi zrake radijacije naziva se pulsar. IC 443 je jedan od najbolje proučenih ostataka supernova koji su u interakciji s okolnim molekularnim oblacima.

IC 443 je relativno velike ugaone širine, ugaonog prečnika od oko 50 lučnih minuta (za komparaciju, puni Mjesec ima ugaonu širinu oko 30 lučnih minuta). Na procjenjenoj udaljenosti od 5000 svj. godina (1500 parsec) od Zemlje, to odgovara veličini (veličina ovog objekta) od oko 70 svjetlosnih godina (20 parsec).

IC 443 u optički vidljivom i radio dijelu spektra ima oblik ljuske koja se sastoji od dvije spojene “pod-ljuske” s različitim centrima i radijusima. Treća, veća podljuska – početno navedena kao IC 443 – sada je prepoznata kao drugačiji i stariji (100 000 godina) ostatak supernove, nazvan G189.6+3.3.

Starost ovih ostataka supernove nije još uvijek pouzdano utvrđena. Postoji slaganje u naučnoj zajednici da se supernova dogodila prije 3000 – 30 000 godina. Nedavna posmatranja sa Chandra i XMM-Newton teleskopima identificirala su plerionsku maglinu blizu južnog ruba ovih ostataka. Plerionske magline su tipovi maglina koji se nalaze unutar ljuski koje predstavljaju ostatke supernove, a nastaju jakim pulsarskim vjetrovima (vjetrovi generisani pulsarom u centralnom dijelu).

Blizina regiona formiranja zvijezda i blizina neutronske zvijezde ukazuju na to da je ovo bila vjerovatno supernova tipa II – konačna sudbina masivnih zvijezda.

Ostatak supernove evoluira u bogatom i kompleksnom okruženju koji značajno utiče na morfologiju ostataka. Posmatranja pri različitim talasnim dužinama ukazuju na prisutnost oblaka različitih geometrija i gustina u okolini IC 443. Poznato je da masivne zvijezde žive veoma kratko u astronomskom smislu (reda 30 miliona godina), i svoj život završavaju još dok se nalaze u oblaku u kojem nastaju zvijezde. Masivnije zvijezde (klase O) vjerovatno raščišćavaju zvjezdano okruženje jakim zvjezdanim vjetrovima ili fotojonizirajućom radijacijom. S druge strane, zvijezde klase B, mase tipično između 8 i 12 Sunčevih, nisu sposobne za ovako nešto i vjerovatnije je da su one u ozbiljnijoj interakciji sa početnim molekularnim oblakom tek kada eksplodiraju. Zbog svega toga nije iznenađujuće da je IC443, za koji se smatra da je ostatak zvjezdane eksplozije, evoluirao u tako kompleksnom okruženju. Npr. veliki dio ostataka supernove leži u blizini gustih molekularnih oblaka i većina njih (60%) pokazuju jasne znake interakcije sa obližnjim oblakom. Na jugo-istočnoj strani udarni talas je u interakciji sa veoma gustim (~10 000 cm−3) molekularnim oblakom, tako da emitujući gas ima oblika prstena. Udarni talas je značajno usporen oblakom i kreće se brzinom od oko 30 – 40 km/s. Detektovana je i maserska emisija u ovom području. Maseri su slični laserima, s tim da laseri zrače samo u vidljivom dijelu spektra. Maseri su, dakle, dugotalasni ekvivalenti lasera. Na sjeveroistočnoj strani, gdje se nalaze optički najsjajniji filamenti, ostaci supernove su u interakciji sa drugačijim okruženjem. Prednji udarni talas je ovdje naišao na zid neutralnog vodika (HI) i širi se u manje gust medijum (~10-1000 cm−3) dosta većom brzinom (80 – 100 km/s) nego južno područje ostataka. U zapadnom dijelu, udarni talas se “razbija i razrijeđuje” u više homogen medij.

Astrofotografski je ovo dosta zahtjevan objekat i potrebno je ukupno vrijeme od barem 10h ekspozicije da se vidi više detalja.

M97 (Maglina Sova)

Owl.jpg

  • Optički sistem: Apohromat Skywatcher 120mm/900mm, FR FF 0,85x
  • Kamera i filteri: CCD Atik 383L+, Baader Ha (7nm) i OIII uskopojasni filteri
  • Montaža i vođenje: NEQ6 motorno praćenje, vođen kroz tražioc teleskopa sa ALCCD5 (QHY-5II) kamerom koristeći OpenPHD2 autoguiding software
  • Metoda snimanja: Primarni fokus (Džan Jašsarević)
  • Ekspozicije: 4x1800s Ha, 4×1800 OIII (ukupno vrijeme ekspozicije 4h) + dark, flat i bias frejmovi
  • Software: Pixinsight, Photoshop (Alan Ćatović)
  • Lokacija: Sarajevo (Stup), 7/8.4.2018.

Više o maglini

Messier 97 (M97 ili NGC 3587) je planetarna maglina u sazviježđu Veliki medvjed. Poznata je i pod nadimkom Maglina Sova (eng. Owl Nebula) zbog dvije šupljine koje sadrži i podsjećaju na oči sove. Maglinu je otkrio Pierre Méchain 16. feb. 1781. Starost magline je 6000-8000 godina.

M97 se nalazi na udaljenosti od oko 2600 svjetlosnih godina. Prividni promjer magline je 3,3 lučne minute što odgovara stvarnom promjeru od 2,5 svjetlosne godine. Strukturom maglina pripada među kompleksnije planetarne magline. Maglinu vjerojatno vidimo kao prsten materijala gledan s bočne strane. Izdanci materijala na kraju prstena skoro se dotiču i tako stvaraju efekt sovinih očiju. Masa magline je oko 0,15 Sunčeve mase. Bijeli patuljak koji je odgovoran za ovu planetarnu maglinu je 14 magnitude, ima pola sunčeve mase i temperaturu od oko 123 000K.

U maglini ima najviše vodika, helijuma, kisika, nitrogena i sumpora. Prečnik joj je oko 0,9 svj. godina i širi se u svemir brzinom oko 40 km/s.

Kao i većina planetarnih maglina, i M97 sjaji većinom u samo jednoj spektralnoj liniji od 500,7 nm. Posljedica toga je da je njena prividna vizualna magnituda +9.7, a fotografska (u plavom svijetlu) +12.

M97 je uz pomoć posebnih filtera moguće vidjeti u 200 mm teleskopu. Bez filtera vidljiva je kao okrugla maglina bez ikakvih detalja. Filteri poput UHC-a pokazat će naznake šupljina u maglini, tj. “očiju” sove. Za jasnije raspoznavanje detalja potrebno je tamnije nebo i teleskop od 250 mm.

Maglina “Čarobnjak”

Wizard-manja.jpg
 
Teleskop: Sky-Watcher apohromat BD 120/900
Kamera: Atik 383L+ mono
Postolje: Sky-Watcher EQ6
Vođenje: QHY5L-II + SW finderscope
Filter: Lumicon H-alpha 35 nm
Tehnika snimanja: H-alfa područje
Ekspozicija: 9x1800s (snimljeno iz grada)
Software: Sequence Generator, PixInsight, Photoshop
 
Maglinu “Čarobnjak” je 1787. godine otkrila Caroline Herschel. Nalazi se u pravcu sazviježđa Kefej. William Herschel je uključio ovo otkriće svoje sestre u svoj katalog i nazvao ga H VIII.77. Također je poznat kao Sh2-142 u Sharpless katalogu iz 1959. godine. Izuzetno ga je teško vizualno pronaći, i obično zahtijeva vrlo tamno nebo i filter O-III. Maglina se proteže na oko 100 svjetlosnih godina (otprilike ugaona širina Mjeseca na nebu).
Ova maglina okružuje područje nastajanja zvijezda – mladi otvoreni skup zvijezda NGC 7380 koji je oko 7000 svjetlosnih godina udaljen od Zemlje. Vizuelno, interakcija zvijezda, gasa i prašine učinila je da ova maglina podsjeća na nekog fikcionog srednjovjekovnog čarobnjaka.
Iako maglina može trajati samo nekoliko miliona godina, neke od zvijezda koje se formiraju u njoj mogu nadživjeti naše Sunce.
Astrofotografski je i ovo zahtjevan objekat i potrebno je ukupno vrijeme od barem 10h ekspozicije da se vidi više detalja.
 

Maglina “Polumjesec” 

integration_DBE-MANJA-JPEG
Lokacija: Stup, Sarajevo
Oprema: SW APO 120mm f/7.5, FR FF 0.85x, NEQ 6 Pro, Canon 1100D mod by AG Sarajevo, QHY 5L-II, CLS CCD Clip filter
Softveri za vođenje: PHD
Vrijeme integracije: 7,5h
Obrada: Pixinsight, Photoshop

Maglina “Polumjesec” (NGC 6888, Caldwell 27, Sharpless 105) je emisiona maglina u sazviježđu Labud (Cygnus), udaljena 4500-5000 svj. godina od nas. Maglinu osvjetljava Wolf-Rayet-ova zvijezda WR 136 (HD 192163) koja svakih 10 000 godina izbaci materijala kao 10 masa Sunca.  Nastala je kada se brzi zvjezdani vjetar (brzine oko 5 miliona km/h) ove zvijezde sudario sa nešto sporijim vjetrom koji je ranije izbacila (brzinom oko 32 000 km/h) ova zvijezda (u fazi crvenog diva, prije 250 000 do 400 000 godina).
Ova zvijezda se vidi kao svjetla tačka u centralnom dijelu magline.
Ishod sudara je kompleksna ljuska i dva udarna talasa. Jedan se kreće prema vani, a drugi prema unutra. Udarni val koji se kreće prema unutra zagrijava zvjezdani vjetar do temperatura pri kojim dolazi do emitovanja rendgenskog zračenja.
Objekat je vrlo taman i nalazi se oko 2 stepena udaljen od zvijezde Sadr. Većina teleskepa zahtjeva filtere (UHC ili OIII) da bi se maglina vidjela.
U slijedećih 100 000 do milion godina predviđa se da će ova zvijezda postati Supernova.
Neki ovu maglinu zovu i Euro maglina jer njen oblik podsjeća na znak Euro.

Maglina Konjska glava (Horsehead nebula)

integration2-manja

Lokacija: Bjelašnica, Sarajevo Oprema: apo 330/50mm, EQ 6, Canon 1100D (mod), CLS CCD Clip filter Snimci: 70 x 120s (+ kalibracijski snimci), bez vođenja Obrada: Pixinsight, Photoshop

Maglina Konjska glava (Barnard 33, LDN 1630) je tamna maglina u sazviježđu Orion. Maglina se nalazi u blizini zvijezde Alnitak (južno od nje). Maglinu je prvi put zabilježio 1888. godine škotski astronom Vilijamina Fleming na fotografskom platnu u opservatorijumu Hardvarskog univerziteta. Maglina Konjska glava je udaljena oko 1500 svjetlosnih godina od Zemlje. To je jedna od najzanimljivijih i najprepoznatljivijih maglina zbog oblika svog vrtložnog oblaka tamne prašine i gasova, koji liči na konjsku glavu kada se gleda sa Zemlje. Tamni oblak prašine i gasa je regija u Orionovom molekularnom oblaku gdje se odvija intenzivno formiranje zvijezda. Kompleksna zvjezdana porodilišta inače mogu sadržavati više od 100 poznatih organskih i neorganskih jedinjenja kao i prašinu koja se sastoji od velikih i kompleksnih molekula. Tamni dio magline Konjska glava je uglavnom uzrokovan gustom prašinom koja blokira svjetlost zvijezda iza njega. Svjetle tačake u Maglini Konjska glava su mlade zvijezde u procesu formiranja. Crvenkasta maglina u pozadini Konjske glave je emisiona maglina IC434 koju stvara UV zračenje sa zvijezde Sigma Oriona.

Maglina Plamen (NGC 2024) je emisiona maglina u sazviježđu Oriona. Udaljena je, takođe, oko 1500 svj. godina. Izvor sjaja magline je sjajna zvijezda Alnitak (ζOri), najistočnija u Orionovom pojasu. Alnitak (Zeta Oriona) je snažan izvor zračenja u ultraljubičastom dijelu spektra. Ovo zračenje izbija elektrone iz velikih oblaka vodika koji čine magline. Sjaj magline dolazi od zračenja do kojeg dolazi usljed rekombinacije elektrona i protona. Nekoliko oblaka vodika nalaze se između nas i ovog oblaka i oni se vide kao mreža tamnih silueta u središnjem dijelu magline. Maglina Plamen u središtu ima zvijezde stare oko 200 000 godina, dok su one na rubovima starije – one svemirom putuju već 1,5 miliona godina. Maglina je, takođe, dio kompleksa molekularnih oblaka u Orionu , regije u kojoj se stvaraju zvijezde, koja uključuje i maglinu Konjska glava.

Iris nebula (emisijska maglina u sazviježđu Kefej)

Emisijska maglina koja liči na cvijet i zvjezdani skup u sazviježđu Kefej udaljeni oko 1300 svj. godina od nas, širine oko 6 svj. godina. To je prašinasta maglina koja okružuje vruću, mladu zvijezdu.
Lokacija i datum: Sarajevo, 31.07.2016. Oprema: SW APO 120mm/900mm, NEQ6, Canon 350D mod, FR FF 0,85x Vođenje: QHY-5II, PHD Ekspozicija: 90 min Obrada: Nebulosity, Pixinsight, Photoshop, Lightroom

Flaming Star nebula (IC405) i IC410 maglina

Snimljeno sa Canon 1100D, TE 330/50mm apo, EQ6, 15 x 6 min, ISo 1600. Obrada: DSS i PS. Urađeni i kalibracijski frejmovi.

IC 405 (Flaming star maglina je emisijska maglina i nalazi se u sazviježđu Kočijaš. Prvo otkriće je napravio Johann Martin Schaeberle 21. marta 1892. godine. Na gornjem dijelu slike su sljedeće zvijezde, idući s lijeve strane, 14Aur, 16Aur i 19Aur.

Maglina Mjehur (NGC 7635, Sharpless 162, Caldwell 11) Bubble-zadnja-manja.jpg NGC 7635 je emisijska maglina i nalazi se u sazviježđu Kasiopeja. To je HII region u blizini otvorenog zvjezdanog skupa M52. “Mjehur” je nastao uslijed dejstva jakog “zvjezdanog vjetra” sa mlade, vruće zvijezde u njegovom centru. Ova maglina udaljena je od nas otprilike 7000-11000 svj. godina. Lokacija i datum: Sarajevo, 31.07.2016. Oprema: SW APO 120mm/900mm, NEQ6, Canon 350D mod, FR FF 0,85x Vođenje: QHY-5II, PHD Ekspozicija: 80 min Obrada: Nebulosity, Pixinsight, Photoshop, Lightroom

M8 M8 (Lagoon nebula) Maglina “Laguna” (M8) i njena bliža okolina. Šteta je jedino što je nisam mogao snimati više od 10 minuta jer je objekat „zašao“ iza obližnjeg drveća. Detalji snimanja: Oprema: SW APO 120mm f/7.5, FR FF 0.85x, NEQ 6 Pro, Canon 350D mod, QHY 5L-II Softveri za vođenje: PHD Vrijeme integracije: 10 min Obrada: Nebulosity, Pixinisght LE, Photoshop Maglica Laguna (Messier 8 ili NGC 6523) je emisijska maglica koju je prvi put zabilježio Guillaume Le Gentil 1746. godine. Još 1680. John Flamsteed zabilježio je otvoreni skup NGC 6530 koji je dio maglice. Charles Messier je maglicu u svoj katalog unio 23. maja 1764. Messier je zabilježio poziciju otvorenog skupa, a maglicu je opisao kao zamućenje oko zvijezde 9 Sagittarii. Messier 8 je golemi oblak i H II regija u sazviježđu Strijelca. Maglica se prostire na području od 90′ x 40′ i udaljena je od nas 5200 svj. godina. Stvarne dimenziju maglice su 140 x 60 svj. godina što je čini golemim objektom.Maglica posjeduje mnoge globule, urušene oblake plina iz kojih će nastati zvijezde. Istraživanja iz 2006. otkrila su Herbing-Haro objekte što je izravna potvrda da u maglici nastaju nove zvijezde. Jedan dio maglice nazvan je Pješčani sat. To je najsjajniji dio maglice, oko zvijezde 9 Sagittarii. Ovaj dio maglice je mjesto gdje se odvija formiranje zvijezda, a njen sjaj je uzrokovan mladim i vrućim zvijezdama. Najsjanija od njih je zvijezda Herschel 36, spektralne klase O7, sa sjajem od +9.5 magnitude. Starost ove zvijezde je procijenjena na 2 miliona godina.Najsjajnija zvijezda koja i najviše doprinosi sjaju maglice je već spomenuta zvijezda 9 Sagittarii. U tamnoj noći i običan dvogled će pokazati skup NGC 6530 i mali magličast oblak zapadno od njega. Za uživanje u punoj ljepoti ove maglice potreban je teleskop s promjerom objektiva većim od 200mm. 250 i 300mm teleskopi pokazuju ovu maglicu u neizmjernim detaljima. Na odmet nije koristiti i neki od specijalnih filtera jer se maglica nalazi nisko na našem nebu kada kulminira.

M27 Sinteza-3-mala “Smrt jedne zvijezde” Planetarna maglina „Uteg“ (Dumbbell Nebula, Apple Core Nebula, Messier 27, M27, NGC 6853). Oprema: C8 SC teleskop 200mm/2000mm – f/10, OAG za vođenje, NEQ 6 Pro postolje, Atik 383L+ mono kamera, Lumicon H-alpha filter, Baader OIII filter, manuelni filter kotač TS Softveri za upravljanje: SGPro – upravljanje kamerom i vođenje preko PHD Vrijeme integracije: 75 min H-alpha i 40 min OIII Tehnika: Uskopojasno snimanje – HOO mapiranje (Dzan Jasarevic) Obrada: Nebulosity, Pixinisight, Photoshop (Alan Catovic) The Dumbbell Nebula (Messier 27) Maglina „Uteg“ (Dumbbell Nebula, Apple Core Nebula, Messier 27, M27, NGC 6853). Messier 27 je planetarna maglica u sazviježđu Lisica. Maglicu je otkrio Charles Messier 1764. godine, te ju opisao kao ovalnu maglicu bez zvijezda. Oprema: SW APO 120mm f/7.5, FR FF 0.85x, NEQ 6 Pro, Canon 350D mod, QHY 5L-II Softveri za upravljanje: PHD – vođenje glavnog teleskopa, Backyard EOS – upravljanje kamerom Vrijeme integracije: 15 min Obrada: Nebulosity – stakiranje i kalibracija, Pixinisght LE – histogrami, krive, izvlačenje i neutralizacija pozadine, Photoshop – postprocesiranje M27 je oblak plina koji je ispustila umiruća zvijezda masom slična Suncu. Maglica vjerojatno ima za planetarne maglice karakterističan oblik prstena koji je nama nevidljiv. Razlog tome je što se iz naše perspektive vidi ekvatorijalna ravnina maglice. Maglica se od nas nalazi na udaljenosti između 490 i 3,500 svj. godina. Trenutno je prihvaćena udaljenost od 1,360 svj. Godina. Maglica ima prividne dimenzije od 8′ po dužini i 5.6′ po širini. Na toj udaljenosti to odgovara stvarnim dimnezija od 3’x2′ svj. godina. Starost maglice M27 procijenjena je na 3,000 do 4,000 godina s gornjom granicom od 14,600 godina. Brzina širenja plina je 31 km/s. Prema brzini širenja plina starost maglice izračunata je na oko 10,700 godina. Središnja zvijezda M27 je bijeli patuljak s prividnim sjajem od +13.5 magnituda. Temperatura bijelog patuljka je 85,000 K, njegova masa je 0.56 vrijednosti mase Sunca. Radijus ovog bijelog patuljka je 3 puta veći od radijusa Zemlje. Prosječan radijus bijelih patuljaka je jednak radijusu Zemlje.Prividni sjaj maglice je +7.5 magnituda. Stvaran sjaj maglice je oko 150 puta veći od sjaja Sunca. Većina svjetlosti je emitirana u samo jednoj spektralnoj liniji s valnom dužinom od oko 500 nm. Spektralna linija od 500 nm je izražena kod svih planetarnih maglica. M27 je moguće uočiti u dvogledu veličine 10×50 pa nadalje. Unatoč velikom prividnom sjaju, maglica je mala pa je potrebno više povećanja da bi se uočili detalji. U teleskopima se može uočiti središnje tijelo maglice u obliku pojedene jabuke. U većem teleskopu može se uočiti vanjska ovojnica maglice.

M16 M16 - Eagle nebula Maglina „Orao“ (M16) snimljena 21. 07. 2015. u Sarajevu. Oprema: SW APO 120mm f/7.5, FR FF 0.85x, NEQ 6 Pro, Canon 350D mod, QHY 5L-II Softveri za upravljanje: PHD, Backyard EOS Vrijeme integracije: 15 min Obrada: Nebulosity, Pixinsight LE, Photoshop Više o maglici „Orao“: Maglica „Orao“, (katalogizirana kao Messier 16, M16 i NGC 6611), emisijska je maglica u sazviježđu Zmija. Otkrio ju je Philippe Loys de Chéseaux 1745. godine.Maglia „Orao“ dio je difuzne emisije maglice, odnosno H II regije, koja je katalogizirana kao IC 4703. Ovo područje aktivnog stvaranja zvijezda udaljeno je oko 7000 svjetlosnih godina. Stup plina koji je vidljiv kako izlazi iz maglice dugačak je otprilike 9,5 svjetlosnih godina. Najsjajnija zvijezda u maglici (HD 168076) ima prividnu magnitudu od +8,24 što je čini lako uočljivom s boljim dvogledom. Zapravo se radi o binarnoj zvijezdi sastavljenoj od O3,5V zvijezde i O7,5V pratitelja.Messier 16 je dosta lako naći, koristeći zvijezde u sazviježđu Štit. Dvogled će pokazati skup kao mutnu mrlju na mjestu otvorenog skupa. Teleskop s 100 mm u promjeru pokazat će oko 20 zvijezda i naznake maglice. Veliki teleskopi, oko 300 mm u promjeru, mogu vidjeti stupove prašine. Korištenje filtera poput UHC ili OIII je preporučljivo.

NGC 6960 (zapadni veo, vještičina metla) Combine1_ABE-manja2 NGC 6960 koji zovu i „Božiji prst“ ili Vještičina metla“ (the “Witch’s Broom”, “Finger of God”) u blizini zvijezde 52 Cygni, narandžastog diva udaljenog 201 svj. godine od nas, sa prividnom magnitudom od 4.2. NGC 6960 je, inače, dio magline Zapadni Veo (Caldwell 34), koja predstavlja oblak vrelog i jonizovanog gasa i prašine u sazviježđu Labud. Oblak je ostatak supernove koja je eksplodirala prije nekih 5000 do 8000 godina. Rastojanje od nas do ove magline nije precizno utvrđeno, ali prema grubim procjenama udaljenost je oko 1470 svetlosnih godina.Prema podacima do kojih je došao Svemirski teleskop Hubble u oblaku se nalazi najviše kiseonika, sumpora i vodonika. To je inače jedan od najvećih poznatih izvora rentgenskog zračenja. Oprema: SW APO 120mm f/7.5, FR FF 0.85x, NEQ 6 Pro, Canon 350D mod, QHY 5L-II Softveri za upravljanje: PHD, Backyard EOS Vrijeme integracije: 100 min Obrada: Nebulosity, Pixinsight LE, Photoshop

M20

Imaging telescope or lens:Skywatcher BD APO 120mm f/7.5

Imaging camera:Canon 350D mod Canon

Mount:NEQ6 Sky Watcher

Guiding telescope or lens:Celestron 70mm Guidescope f/5.7

Focal reducer:FR FF 0.85x

Software:Adobe Photoshop CS6,  PixInsight LE,  Astronomy Tools Actions Set by ProDigital Software,  Hasta la vista, green! di Rogelio Bernal Andreo,  Nebulosity 2,  Russell Croman gradient xterminator

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s